کتاب روش تفسیر قرآن با قرآن

بسم الله الرحمن الرحیم

اللهم صل علی محمد و آل محمد الائمه و المهدیین و سلم تسلیما کثیرا

کتاب «روش تفسیر قرآن با قرآن؛ پژوهشی انتقادی» اثری پژوهشی از دکتر بشار باقر، نخستین شماره از سلسله‌پژوهش‌های تخصصی مؤسسه آموزش عالی مطالعات دینی و زبان‌شناسی ـ نجف اشرف به شمار می‌آید.

موضوع این کتاب، بررسی یکی از مشهورترین و پرکاربردترین روش‌های تفسیری، یعنی تفسیر قرآن با قرآن است. نویسنده در این پژوهش، ابتدا مفهوم این روش، تاریخچه، گونه‌ها و دیدگاه‌های عالمان را دربارۀ آن توضیح می‌دهد، سپس دلایل موافقان این روش را از قرآن، سنت و سیرۀ عقلا بررسی و نقد می‌کند. در ادامه، دیدگاه مخالفان این روش و ادلۀ آنان مطرح می‌شود و نویسنده با رویکردی انتقادی، جایگاه اهل‌بیت عصمت(ع) را در فهم و تفسیر قرآن مورد تأکید قرار می‌دهد.

کتاب در قالب یک مقدمه، پیش‌درآمد، دو مبحث اصلی و بخش پایانی تنظیم شده است. نویسنده در مقدمه، انگیزۀ انتخاب موضوع و رویکرد پژوهش را توضیح می‌دهد و سپس در پیش‌درآمد، به تعریف روش «تفسیر قرآن با قرآن»، پیشینۀ تاریخی آن، انواع این روش و دیدگاه‌های عالمان دربارۀ آن می‌پردازد.

در مبحث اول، دلایل موافقان روش تفسیر قرآن با قرآن بررسی شده است. این دلایل در سه محور اصلی یعنی قرآن کریم، سنت و سیرۀ عقلا مطرح می‌شوند و نویسنده هریک را به‌صورت انتقادی ارزیابی می‌کند. در ادامۀ همین بخش، نقدهایی بر این روش تفسیری بیان می‌شود و پیامدهای تکیه بر آن مورد توجه قرار می‌گیرد.

در مبحث دوم، نویسنده دلایل ردکنندگان روش تفسیر قرآن با قرآن را مطرح می‌کند. در این بخش، مسئلۀ اختصاص داشتن تفسیر قرآن به خلفای الهی و اهل‌بیت عصمت(ع) برجسته می‌شود و نویسنده می‌کوشد نشان دهد تفسیر قرآن، بدون رجوع به مرجع الهی و معصوم، نمی‌تواند روشی کامل و مصون از خطا باشد.

کتاب در پایان، جمع‌بندی مهم‌ترین نتایج پژوهش را ارائه می‌کند و سپس فهرست منابع را در اختیار خواننده قرار می‌دهد.