• يماني آل محمد (عليه السلام) فرمود : در کلامم تدبر کنيد ، اي کساني که ادعاي طلب و جستجوي حق را مي‌ کنيد . آمده‌ ام تا بر حق شهادت دهم . و حق را روشن کنم . هرگز نيامده ام تا مردم از من تبعيت کنند . هدفم روشن کردن حق ، و جدا کردن باطل است . پس به همين خاطر مي‌ گويم : کسي از من توقع سازش و چاپلوسي نداشته باشد . هيهات که ما حتي مقداري از حق را فروگذاريم ، و قسمتي از باطل را رها سازيم ، براي آن که کسي ما را بخواهد ، يا کسي را راضي کنيم ، که براي ابرار هيچ چيزي بهتر از آنچه نزد خداوند است نمي باشد

وزیرانِ خود را این‌گونه انتخاب کن

  • شروع کننده موضوع fadak
  • تاریخ شروع

fadak

Guest
سوم: دوست صمیمی


از نبی (ص) به این مضمون روایت شده: «من أراد الله به خیراً جعل له بطانه خیر، و من أراد الله به شراً جعل له بطانه سوء» «هرکس که خداوند خیر او را بخواهد، برای او دوست صمیمی خیرخواهی قرار می‌دهد و هرکس خداوند شر او را بخواهد، برای او دوست صمیمی بدی قرار می‌دهد.»

پس «بطان»: (به‌عبارت ‌دیگر، وزیر، معاون یا شخص مقرّب به حاکم) دارای نقش بزرگی در آسان‌کردن و راه‌اندازی امور حاکم هستند و در نهایت، در هموار‌ساختن امور سرزمین‌ها و شهرها، دخالت و سهم بزرگی دارند؛ و این امر برای من و شما اکیداً بسیار واضح است؛ زیرا وزیران و معاونان، از یک جهت گزارشگران آنچه از حوادث و رویدادها رخ می‌دهند به‌صورت خاص به حاکم هستند و از جهت دیگر، مشاوران وی هستند و از جهت سوم، مُخبِر از طرف ایشان هستند و… .


پس اگر حاکم، وزیران و معاونانی با‌تقوا انتخاب نکند، کسی جز خود را ملامت نکند؛ زیرا نفْس خود و رعیتش را در معرض هلاکت غیرمحسوس در رسیدن به دنیا و آخرت قرار داده است. پس به همین علت است که می‌بینیم امیرالمؤمنین‌(ع) در پیمان‌نامۀ خود به مالک (ع) تأکید آشکاری در بیشتر جایگاه‌ها در خصوص مفهوم دوست صمیمی، کیفیت انتخاب مردان آن و شرح نقش فعال آنان در صورتی که از صالحین باشند، کرده است و برعکس، در صورتی که از اصحاب قلوب بیمار یا منافقین باشند؛ هم‌چنین می‌یابیم که امیرالمؤمنین (ع) مالک را برحذر می‌دارد از اینکه امتیازاتی را به خاصه عطا کند و عامه را از آن‌ها محروم سازد یا آنان را بر این مردم فضیلت و برتری بخشد یا برعکس؛ و یک نگاه ساده به این کلمات کفایت می‌کند: «فإن سخط العامه یُجحف برضی الخاصه وإن سخط الخاصه یُغتفر مع رضا العامه ولیس أحد من الرعیه أثقل علی الوالی مؤونه فی الرخاء وأقل معونه له فی البلاء وأکره بالإنصاف وأسأل بالإلحاف وأقل شکراً عند الإعطاء وأبطأ عذراً عند المنع وأضعف صبراً عن ملمات الدهر من أهل الخاصه» «چراکه خشم عمومْ خشنودی خواص را بی‌نتیجه می‌کند و خشم خواص در برابر خشنودی عموم بی‌اثر است؛ و به وقت آسانی و رفاه، احدی از رعیت بر والی پرخرج‌تر و زمان مشکلات کم‌یاری‌تر و هنگام انصاف ناخشنودتر و در خواهش و خواسته با‌اصرارتر و زمان بخشش کم‌سپاس‌تر و وقت منعِ از عطا دیرعذرپذیرتر و در حوادث روزگار بی صبرتر از خواص نیست.»

وزیرانِ خود را این‌گونه انتخاب کن «هرکس که خداوند خیر او را بخواهد...


و می‌بینیم که ایشان‌(ع) مالک (خداوند از او خشنود باشد) را از انتخاب مردان بدون امتحان و آزمایش نهی می‌کند؛ بلکه انتخاب آنان از روی آزمودنشان و نظر به صفات و موهباتی است که لازم است در هنگام انتخاب خود بدان‌ها توجه کند. پس ایشان (ع) برایش [این‌گونه] نگاشتند: «ثُمَّ لَا یَکُنِ اخْتِیَارُکَ إِیَّاهُمْ عَلَى فِرَاسَتِکَ وَاسْتِنَامَتِکَ وَحُسْنِ الظَّنِّ مِنْکَ فَإِنَّ الرِّجَالَ یَتَعَرَّضُونَ لِفِرَاسَاتِ الْوُلَاهِ بِتَصَنُّعِهِمْ وَحُسْنِ خِدْمَتِهِمْ وَلَیْسَ وَرَاءَ ذَلِکَ مِنَ النَّصِیحَهِ وَالْأَمَانَهِ شَیْءٌ وَلَکِنِ اخْتَبِرْهُمْ بِمَا وُلُّوا لِلصَّالِحِینَ قَبْلَکَ فَاعْمِدْ لِأَحْسَنِهِمْ کَانَ فِی الْعَامَّهِ أَثَراً وَأَعْرَفِهِمْ بِالْأَمَانَهِ وَجْهاً» «مبادا که در گزینش آن‌ها بر فراست و اعتماد و حسن‌ظن خود تکیه کنى؛ زیرا مردان با ظاهرآرایى و نیکو‌خدمتى، خویشتن را در چشم والیان عزیز گردانند؛ ولى در پسِ این ظاهر آراسته و خدمت نیکو نه نشانى از نیک‌خواهی است و نه امانت. دبیرانت را به کارهایى که براى حکام پیش از تو بر عهده داشته‌اند، بیازماى و از آن میان، بهترین آن‌ها را که در میان مردم اثرى نیکوتر نهاده‌اند و به امانت چهره‌ای شناخته‌اند، اختیار کن… .»

و در موضع دیگری، ایشان‌(ع) می‌فرمایند: «ثُمَّ إِنَّ لِلْوَالِی خَاصَّهً وَبِطَانَهً فِیهِمُ اسْتِئْثَارٌ وَتَطَاوُلٌ وَقِلَّهُ إِنْصَافٍ فِی مُعَامَلَهٍ فَاحْسِمْ مَادَّهَ أُولَئِکَ بِقَطْعِ أَسْبَابِ تِلْکَ الْأَحْوَالِ وَلَا تُقْطِعَنَّ لِأَحَدٍ مِنْ حَاشِیَتِکَ وَحَامَّتِکَ قَطِیعَهً وَلَا یَطْمَعَنَّ مِنْکَ فِی اعْتِقَادِ عُقْدَهٍ تَضُرُّ بِمَنْ یَلِیهَا مِنَ النَّاسِ فِی شِرْبٍ أَوْ عَمَلٍ مُشْتَرَکٍ یَحْمِلُونَ مَئُونَتَهُ عَلَى غَیْرِهِمْ فَیَکُونَ مَهْنَأُ ذَلِکَ لَهُمْ دُونَکَ وَعَیْبُهُ عَلَیْکَ فِی الدُّنْیَا وَالآخِرَهِ وَإلزِمَ مِنَ ألحَقَ مِنَ لَزَمَهُ مِنَ القَریبِ والبَعیدِ وَکُن فی ذَلِکَ صَابِراً مُحتَسِباً…»


«والى معمولاً نزدیکان و دوستانی صمیمی دارد که زیاده‌‏طلب و متجاوزند و زورگویى و بى‏‌انصافى از مشخصات آن‌هاست. ریشۀ این‌گونه افراد را با قطع عوامل این روحیه‌‏ها بِکَن. مبادا قطعه‌زمینى از اموال دولت را به این افراد واگذار کنى! کارى کن که هیچ‌یک از حواشى و نزدیکانت طمع مالک‌شدن مزرعه و کشتزارى که بتوانند به مالکان مجاور خود زور بگویند، نداشته باشند و به حق و کسی که خود را بدان ملزم می‌دارد، ملزم کن چه از نزدیکان باشد چه غریب و در آن صابری محتسب باش… .»

و در موضع دیگر از این عهد مبارک، امیرالمؤمنین (ع) مالک (خداوند از او خشنود باشد) را از قرار‌دادن وزیرانی که سابقۀ شرور بودن داشته‌اند و وزیران اشرار بودند، بر حذر می‌دارد و آن را بیان کرده و برایش می‌نویسند: «… إنّ شرّ وزرائک من کان للأشرار قبلک وزیراً، ومن شرکهم فی الآثام فلا یکوننّ لک بطانهً» «بدترین وزیران کسانی هستند که وزیر و کارگزار حکومت بد و اشرار بوده‌اند. کسی که با آن گناهکاران در کارها شرکت داشته است نباید جزو سرداران زمامداران حکومت باشد… .»

و از لطف و کرم امیر مؤمنان و هدایت سرور خلائق، آیه الله العظمی([۱])علی بن ابی‌طالب (ع) این است که ایشان به چیزی امر نمی‌کند یا عبارت و معنایی را ارائه نمی‌دهد که آن را بر والیان واجب گرداند، مگر اینکه فایدۀ انجام آن و بدی‌ها و ضررهای ترک آن را توضیح داده باشد و این امر برای شخص پیگیر و زیرک روشن است.


[۱] – این لقب خاص امیرالمؤمنین (ع) است و جایز نیست کسی غیر از ایشان، این لقب را بر خود نهد به کتاب متشابهات ج۳ سؤال شماره ۱۲۱ مراجعه شود.

پاره‌هایی از عهد ماندگار، شهید انمار حمزهالمهدی

دیگر مقالات هفته نامه شماره ۸۸ زمان ظهور را در اینجا مشاهده کنید

نوشته وزیرانِ خود را این‌گونه انتخاب کن اولین بار در یمانی موعود سید احمدالحسن (ع). پدیدار شد.

ادامه مطلب...
 
ارسال کننده موضوعات مشابه انجمن پاسخ ها تاریخ ارسال
مقالات هفته نامه 0
مقالات هفته نامه 0

کانال تلگرام

بالا